Mii lea monneallergiija?
Allergiija reakšuvvnat biebmuid vuostá lea dat go gorut reagere muhtun proteiinnaide mat leat biepmus. Monneallergiija lea okta dain dábáleamos biebmoallergiijain smávva mánáin. Muhtumat oččot garra reakšuvnnaid unnán monin, earát oččot veahá unohisvuođa mii iešalddis jávka ii ge buvtte maidege drámáhtalaš váikkuhusaid. Biebmoallergiija, ja maiddái monneallergiija lea eanet dábálaš mánáin go rávisolbmuin. Eatnasat besset eret monneallergiijas mánnán, muhto muhtumiiguin bissu rávisolbmo rádjái. Olu mánát geain lea biebmoallergiija, sii reagerejit máŋggaid biebmuide, muhto dušše monneallergiija sáhttá maid leat. Jus ferte garvit biepmuid main leat deaŧálaš biebmoávdnasat, ferte gávdnat buriid biepmuid sadjái nu ahte oažžu biepmus maid galgá.
Makkár reakšuvnnaid addá olbmuide geain lea monneallergiija?
Juste makkár reakšuvnnaid oažžu son geas lea monneallergiija go borra moni dahje biepmu mas lea monni, rievddada olbmos olbmui. Reakšuvnna ovdamearkkat leat luhčadávda, čoavjebávččas, rušmastat, eksema vearáskeapmi, vuoigŋanváttut/ástmá ja allergiija šohka.
Man vuostá reagerejuvvo?
Proteiinnat monis leat dat mat addet reakšuvnnaid. Sihke monneproteiinnas ja monnefiskkadasas gávdnojit dat. Muhtumat sis geain lea monneallergiija sáhttet maid dávdamearkkaid oažžut steikenlievddis ja lievddis monnevuoššamis, ástmá ja/ dahje allergiija nuorvvuin. Sáhttá muhtumin steikejuvvon váffelhádja (monne ja mielkeallergeana – lievdi) dagahit allergiija reakšuvnna.
Movt dálkudit monneallergiija?
Dálkudeapmi biebmoallergiija vuostá lea ahte garva biepmuid maid ii gierdda.
Mas gávdno monni ?
Monni biepmus lea merkejuvvon monneproteiidna, monnefiskadat, monnepulvarat, majoneasa ja ovalbumiina.
Biebmuin mas dávjá lea monni leat gáhkut, čeavssat, buotnjumušat, remuláda, majonesa, majonesabuonjut, sennet, spagetti, makaruvnnat, váffelat, bánnegáhkut, devdojuvvon kokosgáhkut, konfeakta, muhtun pastašlájat, skávuhuvvon biepmut ja goardinskávuhuvvamat. Ávžžuhuvvo dárkilit lohkat mii lea čállon sisdoallojolggaštusas ovdalgo go biepmu borra. Merkenlágamearrádusa vuođul galget buot buktagat mat sisttisdollet moni merkejuvvon gálvonjuolggastusain.
Boahkuheamit, nu go MMR lea šaddaduvvon vuonccmonis, muhto dábálaččat ii atte boahkuheapmi reakšuvnnaid sidjiide geain lea monneallergiija. Eará boahkuheamit, nu go boahkuheapmi golgodávdda vuostá, sáhttá leat kontaminerejuvvon vuonccamonis mii mearkkaša ahte sii geain lea monneallergiija eai galgga oažžut dáid boahkuhemiid ovdalgo lea čájehuvvon ahte sii girdet dan.
Áššedovdit dás oaivvildit ahte mánát geain lea allergiija moni vuostá oadjebasat sáhttet boahkuhuvvot dearvvašvuođastášuvnnas, muhto rávva lea dat ahte doavttir lea lahkosin go allergiija olbmui addo boahkku.
Máid sáhttá borrat son gii lea monneallergiijalaš?
Monni lea albmás biebmu, muhto gávdnojit buorit sadjásaččat dasa. Go lea monneallergiija, de buktá práktihkalaš hástalusaid dan dihte go vejolašvuođat gáržot gáhkuide, čeavssaide, gárvvesbiebmuide, jnv. Monis leat iešvuođat mat leat deaŧálaččat láibunbuorrevuhtii. Das lea buorre čatnángálga ja ovddida geavvama.
Sadjásaččat gávdnojit rámbuvrras, No Egg ja Egg Replacer. Dáin leat seamma čatnán ja láibuniešvuođat go monis leat, muhto biebmosisdoallu ii leat dat seamma. Monnesadjásaččaide galgá lasihit čázi ja fierrut ovdalgo geavaha. Dávjá sáhttet láibunpulvarat ja natrona addit seamma buori ja hálbbiid doaibmama. Sáhttá váldit ovtta borranbastte láibunpulvariid moni sajis.
Iešguđetge čeaksamearkkat sáhttet leat bivnnuhan gáhkuid sájis. Ovdamearkka dihte lea sihke Kornmo, Marie, Mummi, Tom ja Jerry ja Ritz monnekeahtes čeavssat. Muhtun gárvves gáhkkoseaguhusat leat moni haga.
Muorjjit ja šattut leat buorit bajáldusat. Eanas šokoládesovssat ja geleat leat moni haga. Jiekŋaiissat ja sorbeta leat maid álkis bajáldusat, muhto ferte váruhit sorbete sáhttá sisttisdoallat moni.
Gii oažžu monneallergiija?
Monneallergiija lea dábáleamos smávva mánáin guovtti mánu rájes, ja jávká dábálaččat go lea 4-5 jahkásažžan. Muhtumin bistá gitta 6-7 jahkásažžii. Monneallergiija lea hárve boarráset mánáin ja rávisolbmuin.
Biepmuid merken:
Muhtun biepmut leat merkejuvvon dáinna ”kan inneholde spor av egg”. Dat ii mearkkaš dat ahte monni lea biepmus, muhto ráhkadettiin sáhttá monnenaga boahtán bibmui. Eanasoassi geain lea monneallergiija girdet dán veaháža ja sáhttet borrrat biepmuid merkejuvvon ”kan inneholde spor”. Juohkehaš ferte ovttasráđiid iežas doaktariin gávnnahit lea go allergena nu várálaš ahte dan ii sáhte veaháge oažžut.