Mii lea biebmoallergiija?
Allergalaš reakšuvnnat biepmuid vuostá boahtá das go gorut reagere muhtun proteiinnaide mat leat biepmus. Muhtumat ožžot garra reakšuvnnaid hui unnanaš biebmus maid eai gierdda. Earát ožžot veahas unohisvuođa mii jávká almma drámáhtalaš váikkuhusain. Biebmoallergiija lea eanet dábálaš mánáin go rávisolbmuin. Eatnasat besset eret biebmoallergiijas go bohtet ovdaskuvlaahkái. Ii leat eahpedábálaš reageret eanet go ovtta biebmui. Jus biebmu mii livčče deaŧálaš biebmoávdnasin, váldojuvvo eret, lea deaŧálaš gávdnat buriid sadjásaččaid nu ahte biepmodilli lea dearvvašlaš ja máŋŋgalágán.
Mii lea guoittaallergiija?
Guoita sáhttá addit iešguđege reakšuvnnaid. Sii geat sáhttet oažžut allergiija, reagerejit dávjá guoittagavjii (ovdamearkka dihte láibbodettiin), vaikke eai reagere guoitui mii biepmus lea.
Laboratorieiskosat mat čájehit ahte guoitta ii gierdda, galgá álo árvvoštallojuvvot ovttas dávdamearkkaiguin ja biebmoreakšuvnnaid vásáhusaiguin.
Min dábáleamos gordnešlájat (guoita, rogaš ja bivgi) sisttisdollet proteiinna gluten. Go lea cøliakiija de ii gierdda glutena, nu ahte sis geas lea dát dávda fertejit borrat glutenkeahtes biepmu. Diagnosa cøliakiija gávnnahuvvo go váldá sierra čoalle iskosa. Guoittaallergiijalaččat sáhttet geavahit glutenkeahtes jáffuid sadjásaččan, muhto girdet dávjá hávvara.
Dan dihte go gordnešlájaid geavahit olu ja leat deaŧálaččat biebmoávdnasin norgga biebmodilis, lea deaŧálaš oažžut rievttes diagnosa nu ahte biebmodilli šaddá riekta (ja ii nu garas.)
Makkár reakšuvnnaid addá guoita sutnje gii lea guoittaallergalaš?
Guoittaallergiijalaš sáhttá iešguđetládje reageret go borra biepmu mas lea guoita. Reakšuvnna ovdamarkkat leat; luhčadávda, čoavjebávččas. Eksema vearáska, ástmá ja allergalaš šohka.
Movt dálkudit guoittaallergiija?
Biebmoallergiija dálkkodeapmi lea ahte ii bora biepmuid máid ii gierdda.
Gos gávdno guoitta?
Eanas norgga gordnešlájain ja láibunávdnasiin gávdno guoitta. Muđui geavahuvvo guoitta máŋggaid garvves rahkaduvvon borramušain, nu go ovdamearkka dihte buotnjumušain ja máliin. Pastas (makaroni, spagetti ja sullásaččat) leat ráhkaduvvon guoittas. Eanas guoittaallergiijalaččat reagerejit maid rohkašii ja bivgii.
Máid sáhttá guoittaallergiijalaš borrat?
Guoittaproteiidna ii gávdno ráinnas mielkebuktagiin, monis, bierggus, guolis, skálžoellin, šattus, nihtiin, oljjus dahje ruonasšattuin. Eanas láibesuvllin ii leat guoitta.
Gordnešlájat nu go máisa, risen, rásseguoita ja hirssat leat buorit sadjásašbuktagat. Máŋŋgas girdet maid hávvara. Guoittakeahtes ja glutenkeahtes biebmodilli lea práktihkalččat oalle ovttalágán.
Glutenkeahtes buktagat, nu go jáffoseaguhusat, pasta, čeaksa, garraláibi ja gordneseaguhusat sáhttet geavahuvvot. Muhtumat dáin sisttisdollet guoitastirddut(hvetestivelse), muhto dás lea guoittaproteiinna nu unnan ahte eatnasat girdet dan. Rámbuvrrain gos vuvdet olu gálvvu gávdnojit glutenkeahtes buktagat, ja dan seamma leat maid soames dearvvašvuođabiebmorámbuvrrain. Leat máŋggas geain lea guoittaallergiija, geat ieža láibot láibbi, muhto gávdnojit muhtun báhkárat geat vuvdet vuogas glutenkeahtes gálvvu. Báikkálaš cøliakiijafitnodagain leat dieđuit áigeguovdilis báhkariid birra.
Go guoita atno máŋggaid ovttastuvvon biepmuin, lea deaŧálaš lohkat sisdoalolisttuid dárkilit!
Movt galgá diehtit sisttisdollet go biebmut guoitta?
Ovttastuvvon biebmut sisdoallolisttuin dieđihit geavaheddjiide mii sisdoallu lea gálvvus. Namuhusa ovdamearka mii muitala lea go biepmus guoita, lea durumguoita, kavriŋga, gordnegarra, makaroni, nudler pasta, semuljarievnnat, spelta, dinkel ja tritikale. Allergialaččaide ja cøliakiijalaččaide lea spelta dat seamma go guoita ja dan II sáhte geavahit. Merkenláhkanjuolggadusaid vuođul galget buot buktagat main lea guoitta merkejuvvot guoita sisdoallolisttus. Jus lea eahpeviissis maid sániid mearkkašit mat leat sisdoallolistus, de dan ferte gávnnahit dahje ii obage borrat biepmu.
Norsk Cøliakiforening:s leat dieđut cøliakiija ja glutenkeahtes biepmuid birra.
www.ncf.no
Tlf 22 79 9170