Jump to main content Jump to footer
logo: Astma- og Allergiforbundet - gjør Norge friskere

Pollenvarsel

Czym jest alergia (allergi)

Dato publisert: Sist oppdatert:

Warto wiedzieć na temat alergii – karta informacyjna NAAF

Czym jest alergia? (Hva er allergi?)

Słowo „alergia” pochodzi z greckiego i oznacza zmieniony wzorzec reagowania. Alergia oznacza zatem zmiany w sposobie reagowania przez ciało na substancje, które występują naturalnie w otoczeniu i są z zasady niegroźne. Substancje te nazywają się alergenami, a najczęściej spotykane pochodzą od roztoczy, pleśni i grzybów, zwierząt posiadających sierść, środków spożywczych, leków, metali oraz ziaren pyłku traw i drzew. 

 


U alergików uruchamia się produkcja przeciwciał IgE, gdy zetkną się z alergenem. Przeciwciała te wiążą się z powierzchnią komórek zapalnych, takie jak komórki tuczne i granulocyty zasadochłonne. Komórki takie znajdują się między innymi w błonach śluzowych dróg oddechowych, we krwi i w skórze. Przy kolejnym kontakcie z tym samym alergenem wiąże się on z przeciwciałem IgE. Uwalniane są przez to substancje chemiczne takie jak histaminy, które wywołują objawy w formie swędzenia, zatkanego nosa, kaszlu i problemów z oddychaniem.

Kto cierpi na alergię?

W powstawaniu alergii dużą rolę odgrywa dziedziczność. Jeśli jedno z rodziców jest alergikiem, szansa na to, że alergia pojawi się u dziecka, wynosi około 40%. Jeśli oboje rodzice mają alergię, ryzyko wynosi około 60-80%.

Alergie pokarmowe najczęściej występują u małych dzieci. Większość wyrasta z nich. Alergie dróg oddechowych pojawiają się najczęściej w wieku od 8 do 12 lat, ale także w tym przypadku wiele osób wyrasta z nich po kilku latach. Wydaje się jednak, że występuje tendencja do pojawiania się u większej liczby osób alergii dróg oddechowych na późniejszym etapie życia, trwa ona też dłużej. Niewielka liczba osób ma silne objawy w reakcji na pyłki, roztocza i zwierzęta przez całe życie.

Występowanie alergii

Ponad 40% ludności ma reakcje alergiczne co najmniej raz w ciągu życia. U większości chodzi o łagodne objawy. Bardziej poważne dolegliwości obserwuje się u 10-20% ludzi. Istnieje międzynarodowa zgoda co do tego, że w ostatnich dekadach częstość występowania alergii rośnie. Wiele wskazuje na to, że duże znaczenie mogą mieć takie czynniki związane ze stylem życia, jak zmiana diety i środowiska, które nas otacza (niezdrowy klimat wnętrz i zanieczyszczenia na zewnątrz). Do tego dochodzi zmniejszona stymulacja mikrobiologiczna oraz zmiany we florze bakteryjnej, którą się otaczamy.

 


W ostatnich latach wiele mówi się o tak zwanej hipotezie higieny. Pierwotna hipoteza higieny mówi, że infekcje chronią przed astmą i alergią. Odeszła ona już niemal w zapomnienie. Nowa hipoteza higieny mówi w uproszczeniu, że bakterie i grzyby są zdrowe, o ile nie wywołują infekcji.

Jakie objawy może dawać alergia?

Objawy są różne w zależności od przyczyny reakcji i od tego, która część ciała jest dotknięta.

 


Alergia na pyłki będzie wywoływać przede wszystkim dolegliwości nosa i oczu, może jednak także powodować takie objawy, jak ból głowy, senność, słabość i obniżona zdolność do koncentracji. Wiele osób z alergią na pyłki zauważa, że odczuwa dolegliwości w ustach i przełyku przy spożywaniu surowych owoców i warzyw, zwłaszcza w sezonie pylenia. Przyczyna tego jest taka, że występujące w pyłku substancje wywołujące alergię przypominają białka obecne w pokarmach.

 


W przypadku reakcji alergicznej może powstać wstrząs alergiczny. Wiąże się on między innymi z nagłym i zagrażającym życiu spadkiem ciśnienia krwi. Przyczyną może być zastrzyk (szczepionka, lek lub kontrast rentgenowski), użądlenie przez owada (między innymi osę), leki lub produkty spożywcze.


Objawy dotyczące alergii kontaktowej i pokarmowej opisano w osobnych kartach informacyjnych.

Jak postawić diagnozę?

Odpowiednia diagnoza jest ważna dla poprawnego leczenia. Jeśli uważasz, że masz alergię, skontaktuj się z lekarzem.

 


Jeśli badanie zostanie przeprowadzone wtedy, gdy dolegliwości są ostre, takie jak na przykład w przypadku kataru siennego, wyniki mogą być typowe dla alergii. Zwykłe badanie lekarskie często nie potrafi określić, czy chodzi o alergię, hiperreaktywność, niespecyficzną nadwrażliwość chemiczną czy coś innego. Potrzebne są wówczas specjalne testy alergiczne w formie testów krwi lub skóry (testy skórne punktowe lub płatkowe). Przed testami skórnymi nie wolno przez 7 dób przyjmować antyhistamin, ponieważ mogą one hamować reakcję testową. Niezwykle ważne jest to, by lekarze zlecający wykonanie prób krwi przy diagnostyce alergii potrafili także interpretować wyniki.

 


Żaden test alergiczny nie jest w 100% wiarygodny. Można mieć alergię bez pozytywnych wyników testów i odwrotnie. Z tego względu przy badaniu alergii najważniejsza jest historia choroby. Jeśli chodzi o przeprowadzenie testu alergicznego, nie istnieje dolna ani górna granica wieku.

Jak wykonać test

W przypadku podejrzenia alergii należy skontaktować się z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej. Niektórzy tacy lekarze samodzielnie wykonują testy, a inni kierują pacjenta do specjalisty. Na stronie internetowej „Fritt sykehusvalg Norge” i pod darmowym numerem telefonu 800 41 004 można uzyskać informacje o możliwościach wyboru miejsca badania i leczenia. Na stronie tej uzyskać można istotne informacje. Patrz www.sykehusvalg.net

Leczenie alergii

Jeśli to możliwe, należy unikać kontaktu z substancją, na którą się reaguje. W przypadku produktów żywnościowych może to być trudne, a w przypadku pyłków niemal niemożliwe. Z tego względu konieczne może być leczenie objawów alergicznych przy użyciu środków leczniczych.

 


Istnieje wiele możliwości leczenia, a lekarz wybierze takie, które są najlepsze dla Ciebie.

 


Lekami do lokalnego leczenia nosa i oczu są spraye i proszki do nosa zawierające sterydy, krople do oczu i nosa zawierające antyhistaminy, kromoglikany i nedokromil.

 


W formie tabletek dostępne są różnego rodzaju antyhistaminy i antyleukotrieny.


Przy objawach w dolnych drogach oddechowych stosuje się leki w formie inhalacji. Najważniejsze są lokalnie stosowane sterydy, często w połączeniu z jednym lub kilkoma preparatami do inhalacji.

 


Inne formy leczenia to immunoterapia/szczepienia przeciwalergiczne.


Kortykosterydów w postaci strzykawek lub tabletek nie zaleca się jako formy leczenia – należy je stosować jedynie w sytuacjach, w których inne leczenie nie daje rezultatu i występuje potrzeba szybkiego leczenia poważnych objawów.

 


Strzykawka z adrenaliną (EpiPen lub Jext) może być używana w celu zapobieżenia wstrząsowi alergicznemu. Jest to strzykawka z adrenaliną, której należy użyć natychmiast w przypadku objawów poważnej reakcji alergicznej. Jeśli nastąpi wstrząs alergiczny, należy zawsze skontaktować się z lekarzem pod numerem 113.

 


Znaczek SOS. Jednym ze sposobów zapobiegania poważnym reakcjom alergicznym jest noszenie znaczka w postaci opaski na rękę lub innego. W większości aptekach można taki znaczek kupić albo zamówić.

Zapobieganie alergii

Alergii można być może zapobiec, jeśli dziecko jest karmione piersią przez pierwsze 4 do 6 miesięcy. Kobiety w ciąży nie powinny palić, a dzieci nie wolno narażać na działanie dymu tytoniowego. Należy też dbać o jak najlepszy klimat wnętrz.

Fakty na temat alergii opracowano przy współpracy z radą lekarską NAAF