Jump to main content Jump to footer
logo: Astma- og Allergiforbundet - gjør Norge friskere

Ávkkálaš diehtit Lieđđegavja allergiija birra (pollenallergi)

Ávkkálaš diehtit Monneallergiija birra (eggallergi)

nb Dato publisert: Sist oppdatert:

Monneallergiija

Ávkkálaš diehtit Monneallergiija birra – NAAF faktaárka

Mii lea monneallergiija?

Monneallergiija dagaha ahte rumaš reagere proteinnaide mat leat monis. Monneallergiija lea okta dain dábáleamos biebmoallergiijain smávva mánáin. Muhtumat oččot garra reakšuvnnaid unnán moniin, earát ožžot veahá unohisvuođa, earát eai reagere ovdal leat ollu monit. Muhtimat reagerejit go dušše gusket moniide ja monnelevlui. Monneallergiija lea dábálleabbu mánáin go rávisolbmuin. Eatnasat besset eret monneallergiijas mánnán, muhto muhtumiin bissu rávisolbmo rádjái.

Makkár reakšuvnnaid addá olbmuide geain lea monneallergiija?

Juste makkár reakšuvnnaid oažžu son geas lea monneallergiija go borra moni dahje biepmu mas lea monni, rievddada olbmos olbmui. Reakšuvnna ovdamearkkat leat luhčadávda, čoavjebávččas, rušmmastat, eksema vearáskeapmi, vuoigŋanváttut/ástmá ja allergiija šohka.

Man vuostá reagerejuvvo?

Proteiinnat monis leat dat mat addet reakšuvnnaid. Sihke monneproteiinnas ja monnefiskkadasas gávdnojit dat. Muhtumat reagerejit garraseapput go moneproteinnat leat njuoskasat (eai liekkaduvvon). Muhtumat ožžot dávdamearkkaid steikenlievddis ja lievddis monnevuoššamis, ja reagerejit ástmá ja/ dahje allergiija nuorvvuin. Sáhttá muhtomin steikejuvvon váffelhádja (monne ja mielkeallergeana-lievdi) dagahit allergiija reakšuvnna.

Movt dálkkodit monneallergiija?

Dálkkodeapmi biebmoallergiija vuostá lea ahte garva biepmuid maid ii gierdda.

Mas gávdno monni ?

Monni biepmus lea merkejuvvon monneproteiidna, monnefiskadat, monnepulvarat. Soaitá maid oainit namahusaid monni ovalbumiina dahje lysozym.

Biebmuin mas dávjá lea monni leat gáhkut, glasurat, čeavssat, jiekŋakreammat, buotnjumušat, remuláda, majonesa, majonesabuonjut, sennepa, spagetti, makaruvnnat, váffelat, bánnegáhkut, kokosgáhkut, konfeakta, muhtun pastašlájat, skávuhuvvon biepmut ja goardinskávuhuvvamat.

Lea deaŧalaš dárkilit lohkat mii lea čállon sisdoallojolggaštusas ovdalgo go biepmu borra. Merkenlágamearrádusa vuođul galget buot buktagat mat sisttisdollet moni merkejuvvon gálvonjuolggastusain. Diet gáibádus lea maiddái biebmui mii vuvdo páhkkekeahttá gávppiin, restauranttain, kanttiinnain ja eará sajiin.

Muhtin biepmogálvvut leat merkejuvvon “soaitá leat bázahusai moniin”. Dat mearkkaša ahte ii leat monni biepmus, muhto go leat ráhkadan, de soaitá veahá monneloahpat  boahtán bibmui. Eatnasat geain leat monneallergiija girdet borrat diekkár biepmu.

Máid sáhttá borrat son gii lea monneallergiijalaš?

Monni lea albmás biebmu, muhto ii leat dárbbášlaš dearvvašlaš bibmui. Go lea monneallergiija, de buktá práktihkalaš hástalusaid dan dihte go vejolašvuođat gáržot gáhkuide, čeavssaide, gárvvesbiebmuide, jnv. Monis leat iešvuođat mat leat deaŧálaččat láibunbuorrevuhtii. Das lea buorre čatnángálga ja ovddida geavvama.

Ollu buorit sadjásaččat gávdnojit rámbuvrras, No Egg ja Egg Replacer. Dáin leat sullasaš čatnán ja láibuniešvuođat go monis leat, muhto biebmosisdoallu ii leat dat seamma. Monnesadjásaččaide galgá lasihit čázi ja fierrut ovdalgo geavaha. Dávjá sáhttet láibunpulvarat ja natrona addit seamma buori ja hálbbit doaibmama. Sáhttá váldit ovtta borranbastte láibunpulvariid moni sajis. 1-2 borranbastte maisajáfut addet seamma ivnni go livččii moni geavahan.

Muđui leat eanas geavvan láibumat, gelé, šokoládesovssat. Saftajiekŋa, sorbetjiekŋa, ruotnasat ja muorjjit lunddolaččat moni haga ja buorit sihke bajadus biebmun ja ávvudemiide.

Boahkuheamit

Muhtin boahkuheamit, nu go MMR lea šaddaduvvon vuonccamonis. Dábálaččat ii atte boahkuheapmi reakšuvnnaid sidjiide geain lea monneallergiija. Boahkuheamit golgodávdda vuostá, sáhttá sisttisdoallat monneproteinna, muhto eanas have mu unnán ahte sii geain lea monneallergiija eai dábálaččat reagere dasa. Diekkár boahkuheamit biddjojit dearvašvuođaguovddážis gos lea doavttir lahkosiin. Jos ovdalaš anafylaksi moni geažil, dahje jos lea garra ástmá, de berre vaksiidna bidjot buohcciviesus.