Jump to main content Jump to footer
logo: Astma- og Allergiforbundet - gjør Norge friskere

Ávkkálaš diehtit Lieđđegavja allergiija birra (pollenallergi)

Ávkkalaš diehtit Soija birra (soya)

nb Dato publisert: Sist oppdatert:

Soyaallergiija 

Mii lea biepmohearkivuohta?

Allergalaš reakšuvnnat bohtet das ahte gorut reagere muhtin proteinnaide biepmus. Muhtumat oččot garra reakšuvnnaid unnan biepmus maid eai gierdda, earát oččot veahá unohisvuođa mii iešalddis jávká ii ge atte drámáhtalaš váikkuhusaid. Biebmoállergiija lea eanet dábálaš smávva mánáin go rávisolbmuin. Eatnasat besset das eret mánnán. Máŋga máná geain lea biebmoallergiija, reagerejit maiddái olu eará biepmuide. Jus leat nu ahte eai sáhte borrat buot biepmuid ja eai oažžo dárbbašlaš biebmoávdnasiid dan geažil, ferte buriid sadjásaš biepmuid gávdnat mat addet buot maid dárbbašit buorre borremuššan. Soyahearkivuohta lea dábálaš, muhto hárve lea mearkkašahtti allergiija soya vuostá.

Mii soyaallergiija lea?

Soyaallergiija mearkkaša ahte reagere allergalaččat ovtta dahje eanet proteinnaide mat leat soyabáhpus. Soyabáhppu lea šaddu mii šaddá lasttasullasaš šattus dahje maid bađvešaddu. Bađvešattus sáhttá oažžut proteiinna, oljju ja fibera mat sáhttet sisdollui boahtit biebmoávdnasiidda.

Jos lea soyaallergiija, de dan dábalaččat fuobmá čuoggunteasttain ja varraiskosiin (IgE-antistoffat) soyavuostá. Lea oalle dábálaš ahte diekkár teásttain sáhttá oaidnit reákšuvnna vaikko gierdá soya. Diet lea go soaitá russolas sensibel eará bađvešattuide dahje soahkelieđđegavjjaide. Muhtimat geat eai lea allergalaččat sohkeleiđđegavjjaide, girdet soya biepmus, muhto reagerejit galbma soyabuktagiidda de go soyajuhkosii ja soyayoghurtii.

Gos gávdno soyaproteidna?

Soyaproteiinnas lea olu biebmosisdoallu ja doaibmá iešguđetládje, geavahuvvo sisdoallun máŋgglágán biepmuide. Soyaproteiinna sáhttá gávdnat ea. ea. hamburgariin, guollegáhkuin, pizzain, láibbiin ja eará láibbaistagain. Sidjiide geain lea mielkeallergiija ja cøliakiijaallergiija leat máŋga sadjásaš buktagat mat leat ráhkaduvvon soyas. Dá lea dan dihte go soyaproteiidna lea buorre molssaeaktun (biebmosisdoalu ja teknihkalaš doaimma dihte) mielkeproteiidni ja glutenii. Soya lea maid váldooassi soyasovssas, misos, tofus ja tempes.

Makkár reakšuvnnaid addá soiyallergiija?

Reakšvunnat mat čuožžilit jus olmmoš geas lea soyaallergiija borra biepmu mas sisdoallu lea soya, rievddada olbmos olbmui. Sáhttet leat reakšuvnnat nu mo luhčadávda, čoavjebávččas, ástmá, eksema vearáskahttin, lossavuoiŋŋahat ja allergiija šohka. Sii get leat allergalaččat soahkelieđđegavjjaide ja reageretjit ii-liggejuvvon soyabuktagiidda, oččot davjjimusat čoavje-čoalle-dávdameatkkaid.

Movt dálkudit soyaallergiija?

Vuohki mo dálkkodit soyaallergiija lea ahte ii bora biepmuid main lea soyaproteiidna. Sii geat dušše reagerejit galbma soyajuhkosiidda/-yoghurtii eai dárbbaš dábálaččat váldit vuhtii jus lea soya buktagis, de go laibbiin/gáhkuin, biergoborramušain jna go lea liekkaduvvon soya.

Maid sáhttá borrat go lea soyaallergiija?

Soyaproteiidna ii gávdno ráinnas buktagin nu movt mielkkis, monis, bierggus, skálžoelliin, šattuin, niehtiin, oljjus dahje ruotnasiin. Muhtumat geain lea soyaallergiija leat dattege reakšuvnnat eará bađvešattuide nu movt earttat, bábut, linssat ja peaniehtit ja daid eai ábut borrat. Soyaproteiidna ii leat dávjá njálgáin ja herskuin. Vegetárabiepmuin, olgoriika borramušain ja dearvvašvuođabuktagiin lea dávjjit soyaproteiidna go min dábálaš Norgga biepmuin. Go soyaproteiidna atno olu biepmuin, lea deaŧálaš dárkilit lohkat sisdoallolisttuid. Merkenmearrádusain lea daddjon ahte buot buktagat main lea soya, galget bures merkejuvvot.

Movt lea soyaoljjuin?

Soyaolju lea árvvoštallon oadjebassan sidjiide geain lea soyaallergiija. Ráhkadettiin váldojuvvo proteiidna eret mat leat ávdnasat mat addet allergiija reakšuvnnaid. Eará riikain leat dahkkon analysat oljjus mat čájehit ahte soyaolju ii gávdno ovttasge dain. Muhtun stuorámus buvttadeaddjit Norggas váldet dáhpedárkkistemiid iskandihte leat go soyabázahusat oljjus/margariinnas.

Movt lea soyalecitiinnain?

Soyalecitiidna leat maid oassi soyabábuin. Soyalecitiinnas sáhttá unnán soyaproteiidna báhcit go lea buvttadanproseassas nuoskkideapmi. Jus lea nu, de leat unnán oasit, ja soyalecitiina mii ii adno nu olu gárvves biepmuiguin, ii leat dábálaš gieldit soyaallergiija olbmuide biepmuid main lea soijalecitiina.